Saratani ya Matiti au Kansa ya Matiti.

Makala hii imeandikwa na Doctor Abdul anaepatikana kupitia nambari 0747 531 853

Saratani ya matiti ni aina ya saratani ambayo huanzia katika seli za matiti. Ni mojawapo ya magonjwa ya saratani yanayoathiri wanawake kwa kiasi kikubwa duniani kote. Ingawa ni nadra, wanaume pia wanaweza kupata saratani ya matiti. Katika makala hii, tutajadili kwa kina saratani ya matiti ikiwa ni pamoja na aina, dalili, sababu, vipimo, matibabu, na jinsi ya kuzuia.

Aina za Saratani ya Matiti

Saratani ya matiti inaweza kugawanywa katika aina mbalimbali kulingana na eneo la chanzo chake na jinsi inavyosambaa:

• Saratani Inayopitia Mirija ya Maziwa (Ductal Carcinoma): Hii ni aina ya kawaida zaidi ya saratani ya matiti. Huanzia katika mirija ya maziwa na inaweza kusambaa nje ya mirija.
• Saratani ya Lobuli: Huanzia katika sehemu ya lobuli, ambayo ni sehemu ya matiti inayozalisha maziwa.
• Saratani ya Matiti Inayovamia (Invasive Breast Cancer): Hii ni aina ya saratani ambayo imeenea nje ya mirija au lobuli na kuingia katika tishu nyingine za matiti au mwili.
• Saratani Isiyovamia (In Situ): Hii ni saratani ambayo bado haijatoka nje ya mirija au lobuli, kwa mfano, Ductal Carcinoma In Situ (DCIS).

Dalili za Saratani ya Matiti

Dalili za saratani ya matiti zinaweza kutofautiana kwa mtu mmoja hadi mwingine, lakini baadhi ya dalili za kawaida ni:

• Mabonge: Uwepo wa mabonge katika matiti au maeneo ya kwapa.
• Mabadiliko ya Ngozi: Ngozi ya matiti inaweza kuwa na mabadiliko kama kuwa na muwako au kukunjamana.
• Mabadiliko ya Chuchu: Chuchu inaweza kubadilisha umbo au kutokwa na majimaji yasiyo ya kawaida.
• Maumivu: Maumivu katika eneo la matiti au chuchu.

Sababu na Hatari za Saratani ya Matiti

Hakuna sababu moja maalum inayosababisha saratani ya matiti, lakini kuna sababu zinazoongeza hatari:

• Umri: Umri mkubwa ni sababu kubwa ya hatari.
• Historia ya Familia: Watu walio na jamaa waliowahi kuugua saratani ya matiti wana hatari zaidi.
• Maumbile (Genetics): Uwepo wa jeni BRCA1 na BRCA2 unaweza kuongeza hatari.
• Hali ya Homoni: Wanawake walio na kiwango kikubwa cha homoni za kike wana hatari kubwa.
• Mtindo wa Maisha: Kunywa pombe, kutofanya mazoezi, na lishe duni yanaweza kuongeza hatari.

Vipimo na Uchunguzi

Vipimo na uchunguzi hufanyika ili kutambua saratani ya matiti na kujua hatua yake:

• Upimaji wa Kujichunguza: Wanawake wanashauriwa kufanya uchunguzi wa matiti wenyewe mara moja kwa mwezi.
• Mammogramu: Huu ni upimaji wa picha ya X-ray ya matiti kutafuta dalili za saratani.
• Ultrasound ya Matiti: Hii inatumika kutathmini eneo la ugonjwa.
• Biopsy: Kipande kidogo cha tishu kinaondolewa kwa uchunguzi zaidi.

Matibabu ya Saratani ya Matiti

Matibabu ya saratani ya matiti hutegemea aina na hatua ya ugonjwa:

• Upasuaji: Kuondoa sehemu ya matiti yenye saratani au matiti yote (mastectomy).
• Tiba ya Mionzi: Kutumia mionzi kuua seli za saratani.
• Tiba ya Dawa (Chemotherapy): Kutumia dawa kuua au kudhibiti seli za saratani.
• Tiba ya Homoni: Kudhibiti homoni zinazochangia ukuaji wa saratani.
• Tiba ya Kulenga Malengo: Matibabu ya kisasa yanayotumia dawa za kisayansi kulenga seli za saratani.

Jinsi ya Kuzuia Saratani ya Matiti

Ingawa huwezi kuzuia kikamilifu saratani ya matiti, unaweza kupunguza hatari kwa kufanya yafuatayo:

• Kujua Historia ya Familia: Kujua historia ya familia kuhusu saratani ya matiti.
• Kuwa na Maisha yenye Afya: Kufanya mazoezi na kula lishe bora.
• Kupunguza Matumizi ya Pombe: Kunywa pombe kwa kiasi.
• Kujiepusha na Homoni za Kike: Usitumie dawa za homoni kwa muda mrefu bila ushauri wa daktari.
• Kujichunguza Mara kwa Mara: Kujichunguza matiti mara kwa mara na kuzingatia vipimo vya mara kwa mara kama vile mammogramu.

Ebhana Niite Abdul, daktari mwenye uzoefu wa zaidi ya miaka mitano kwenye sekta hii ya Afya. Nimehudumia maelfu ya wagonjwa na nimekuwa sababu ya maelfu ya watu kupona matatizo yao.

Kwa sasa nimejikita zaidi kwenye Tiba Lishe kwa sababu ya matokeo mazuri wanayo onyesha wagonjwa wangu ninao wapatia dawa za Tiba lishe.

Nikushauri na wewe mwenye tatizo hili au kama kuna mtu unamjua anatatizo hili basi kipindi una tumia Tiba za hospital za Kansa tumia kwa pamoja na Tiba Lishe kwani matokeo yatakuwa mazuri mara dufu na uhakika wa kupona utakuwa mkubwa zaidi.

Ebhana Unanipata Kupitia Nambari 0747 531 853. Nipo Dar es salaam, Kariakoo Tanzania

Karibu Nikuhudumie