JE UNAFAHAMU NINI KUHUSU DIALYSIS.? NGOJA NIKUJUZE KWA UCHACHE

Makala Hii Imeandikwa Na Doctor Abdul Anaepatikana Kupitia Nambari +255 747 531 853.

Dialysis ni mchakato wa kimatibabu unaotumiwa kuondoa taka, sumu, na maji ya ziada kwenye damu wakati figo za mgonjwa hazifanyi kazi ipasavyo. Ni njia mbadala ya kusafisha damu kwa wagonjwa wenye matatizo makubwa ya figo, haswa wale walio na kushindwa kwa figo sugu (chronic kidney failure).

Jinsi Dialysis Inavyofanyika

Kuna aina mbili kuu za dialysis:

1. Hemodialysis: Hii ni aina maarufu ya dialysis. Inahusisha kutumia mashine maalum kuondoa damu mwilini, kuisafisha, na kisha kuirudisha tena mwilini. Mashine hii inafanya kazi sawa na figo kwa kuchuja taka na maji ya ziada. Hemodialysis kawaida hufanyika hospitalini au kituo cha afya maalum na mara nyingi hufanywa mara tatu kwa wiki, kila kikao kikichukua takriban masaa 3-5.
2. Peritoneal Dialysis: Hii ni njia nyingine ambayo hutumia utando wa ndani ya tumbo (peritoneum) kuchuja damu. Kioevu maalum cha kusafisha (dialysate) huwekwa ndani ya tumbo kupitia bomba dogo, na sumu kutoka kwenye damu hupitishwa kwenye kioevu hicho. Baada ya muda fulani, kioevu hiki hutolewa na kingine kipya kuingizwa.

Wagonjwa Wanaotakiwa Kufanya Dialysis

Wagonjwa wanaohitaji dialysis ni wale ambao figo zao zimeshindwa kufanya kazi ipasavyo, hali inayojulikana kama kushindwa kwa figo. Hii inaweza kutokea kwa sababu ya:

• Magonjwa sugu ya figo (Chronic Kidney Disease – CKD): Hii ni hali inayoendelea taratibu ambapo figo hushindwa kufikia kiwango kinachotakiwa kusafisha damu.
• Magonjwa ya kisukari: Kisukari kisichodhibitiwa kinaweza kuathiri figo, na kusababisha kushindwa kwa figo.
• Shinikizo la damu (Hypertension): Shinikizo la damu lisilodhibitiwa linaweza kuharibu figo baada ya muda.
• Magonjwa ya moyo au kuumia kwa figo kwa ghafla (Acute Kidney Injury): Wagonjwa wenye matatizo ya moyo na kuumia kwa figo pia wanaweza kuhitaji dialysis.

Gharama za Dialysis kwa Hapa Kwetu Tanzania

Gharama ya dialysis nchini Tanzania inategemea na Hospitali unayotibiwa. Kwa wastani, kila kikao cha hemodialysis kinaweza kugharimu kati ya Tsh 150,000 hadi Tsh 300,000 kwa kila kikao. Kumbuka kuwa wagonjwa wanahitaji kufanya dialysis mara nyingi kwa wiki, na gharama za matibabu haya zinaweza kufikia zaidi ya Tsh 1,500,000 kwa mwezi. Hata hivyo, baadhi ya wagonjwa wanaweza kupata msaada kupitia bima za afya au mipango ya serikali.

Kwa nini Mtu Afanyiwe Dialysis?

Dialysis inahitajika pale ambapo figo za mgonjwa haziwezi tena kusafisha damu vizuri. Bila dialysis, taka na maji mwilini yanaweza kujilimbikiza na kusababisha:

• Uchovu mwingi na udhaifu
• Kuvimba mwili kutokana na maji yaliyopitiliza (edema)
• Shinikizo la damu lisilodhibitiwa
• Matatizo ya moyo au hata kifo

Kwa hiyo, dialysis inasaidia kuendeleza maisha ya mgonjwa kwa kuchukua jukumu la figo kusafisha damu na kudhibiti maji mwilini.

Njia za Kuepuka Hitaji la Kufanyiwa Dialysis

Kuna njia kadhaa ambazo mtu anaweza kuchukua ili kupunguza hatari ya kupata matatizo ya figo yanayoweza kupelekea hitaji la dialysis:

• Kudhibiti Kisukari: Hakikisha unadhibiti viwango vya sukari kwenye damu kwa kufuata mpango wa lishe na dawa uliopewa na daktari wako.
• Kudhibiti Shinikizo la Damu: Matibabu ya mara kwa mara ya shinikizo la damu yanahitajika ili kulinda figo zako.
• Kula Chakula Bora: Epuka vyakula vyenye chumvi nyingi, mafuta mengi, na sukari nyingi. Badala yake, chagua vyakula vyenye virutubisho bora kama vile matunda, mboga, na protini zisizo na mafuta mengi.
• Kunywa Maji ya Kutosha: Kunywa maji kwa kiwango kinachoshauriwa na wataalamu wa afya ili kusaidia figo zako kufanya kazi ipasavyo.
• Kufanya Mazoezi: Mazoezi ya mara kwa mara yanasaidia kudhibiti uzito, shinikizo la damu, na kuimarisha mfumo wa mzunguko wa damu.
• Epuka Matumizi ya Pombe na Tumbaku: Vitu hivi vinaweza kuongeza hatari ya matatizo ya figo na kuathiri afya kwa ujumla.

Kwa Kumalizia

Dialysis ni tiba muhimu kwa wagonjwa wenye matatizo makubwa ya figo, lakini ni bora kuchukua hatua za mapema ili kuzuia hitaji la tiba hii. Kudhibiti magonjwa yanayoathiri figo kama kisukari na shinikizo la damu, kula vyakula bora, kufanya mazoezi, na kuepuka matumizi ya pombe na tumbaku kunaweza kusaidia kuepuka matatizo ya figo yanayoweza kuhitaji dialysis.

Ebhana Niite Doctor Abdul.

Daktari Mwenye Uzoefu Wa Zaidi Ya Miaka Mitano

Kama Unasumbuliwa Na Changamoto Yoyote Ya Afya Usisite Kunitafuta.

Unanipata Kupitia Nambari +255 747 531 853.

Pia Usiache Ku Subscribe Kwenye Kurasa Hii Kwa Hapo Juu.

Karibu Sana