JE UNAJUA KUWA WASIWASI ULIOPITILIZA NI UGONJWA?? SASA FAHAMU LEO KUHUSU WASIWASI

Makala hii imeandikwa na Doctor Abdul anaepatikana kupitia nambari 0747 531 853

Ugonjwa wa wasiwasi ni tatizo la afya ya akili linaloathiri watu wengi ulimwenguni. Wasiwasi ni hali ya kuwa na hisia za hofu au wasiwasi kuhusu matukio yajayo, na inaweza kuwa ya kawaida katika hali fulani. Hata hivyo, kwa watu wanaosumbuliwa na ugonjwa wa wasiwasi, hisia hizi ni kali na zinaweza kudumu kwa muda mrefu, zikileta athari kubwa kwa maisha yao ya kila siku. Katika makala hii, tutaangazia ugonjwa wa wasiwasi kwa undani, tukiangalia aina zake, dalili, sababu, madhara, matibabu, na njia za kuzuia.

Aina za Ugonjwa wa Wasiwasi

1. Wasiwasi wa Kawaida: Wasiwasi wa kawaida ni ule unaohusiana na maisha ya kila siku, kama vile kazi, familia, au fedha.

2. Wasiwasi wa Kimatibabu: Hii ni hali ambapo wasiwasi unakuwa sugu na wenye nguvu kiasi kwamba unakosa uwezo wa kufanya shughuli zako za kawaida. Aina za ugonjwa huu ni pamoja na:

• Wasiwasi wa Kichochezi (Panic Disorder): Inahusisha mashambulizi ya ghafla ya hofu kali yanayoweza kudumu kwa dakika chache tu.
• Wasiwasi wa Kihusiano (Social Anxiety Disorder): Hii ni hofu ya kudumu inayohusiana na hali za kijamii kama vile kuzungumza mbele ya watu au kushirikiana na watu wengine.
• Wasiwasi wa Kila Siku (Generalized Anxiety Disorder): Hii ni wasiwasi unaodumu kwa muda mrefu, kawaida ni kuhusu mambo ya kila siku na si kitu maalum.
• Wasiwasi wa Kimfumo (Obsessive-Compulsive Disorder): Inahusisha fikra za kurudia-rudia na vitendo vya kuendelea kufanya tena na tena.
• Wasiwasi wa Kiwewe (Post-Traumatic Stress Disorder): Hii inahusiana na matukio mabaya yaliyopita na inajumuisha kumbukumbu za matukio hayo.

Dalili za Ugonjwa wa Wasiwasi

Dalili za ugonjwa wa wasiwasi zinaweza kuwa za mwili, kihisia, au tabia, na zikiwemo:

• Kichefuchefu, maumivu ya kichwa, na matatizo ya tumbo.
• Wasiwasi wa muda mrefu na hofu.
• Kudhoofika kwa uwezo wa kuzingatia na kukosa umakini.
• Uchovu wa mwili na akili.
• Shinikizo la damu kuongezeka.
• Kupoteza usingizi au kupata usingizi wa muda mfupi.
• Kuvunjika moyo na kutokuwa na matumaini.
• Uvamizi wa mawazo ya wasiwasi na kufikia hali ya kujitenga.

Sababu za Ugonjwa wa Wasiwasi

Sababu za ugonjwa wa wasiwasi ni pamoja na:

• Mambo ya kimaumbile: Utafiti unaonyesha kuwa jeni fulani zinaweza kuhusishwa na kuongezeka kwa hatari ya kupata wasiwasi.
• Mazingira: Mazingira ya ukuaji yanaweza kuathiri hali ya wasiwasi. Mfano, kukutana na matukio mabaya kama vile unyanyasaji au shida za kifamilia kunaweza kusababisha wasiwasi.
• Hali ya kiafya: Watu wenye matatizo ya kiafya au magonjwa sugu wanaweza kuwa na hatari ya kupata wasiwasi kutokana na changamoto za kiafya.
• Matukio ya maisha: Matukio kama vile kupoteza mtu mpendwa, talaka, au kufukuzwa kazi yanaweza kusababisha wasiwasi.

Madhara ya Ugonjwa wa Wasiwasi

Ugonjwa wa wasiwasi unaweza kuathiri vibaya afya ya mwili na akili. Baadhi ya madhara ni:

• Matatizo ya kiafya kama vile shinikizo la damu na ugonjwa wa moyo.
• Kupoteza furaha na kuridhika na maisha.
• Matatizo ya kijamii na uhusiano na watu wengine.
• Matatizo ya utendaji kazi katika masomo au kazi.
• Ugumu katika kufanya maamuzi na kuchukua hatua.
• Mawazo ya kujiua na kwa wanaokosa msaada mapema huamua kujiua

Matibabu ya Ugonjwa wa Wasiwasi

Matibabu ya ugonjwa wa wasiwasi yanaweza kujumuisha:

• Tiba ya kisaikolojia: Tiba ya kisaikolojia, kama vile tiba ya tabia ya kiutambuzi (CBT), inaweza kusaidia watu kuelewa na kudhibiti wasiwasi wao.
• Dawa: Dawa kama vile viua-depresi (antidepressants) na dawa za kupunguza hofu (anxiolytics) zinaweza kutumika.
• Mazoezi ya kupumzika: Mazoezi ya kupumzika kama vile yoga, meditation, na tai chi yanaweza kusaidia kudhibiti wasiwasi.
• Marekebisho ya maisha: Marekebisho ya maisha kama vile kuboresha mtindo wa kula, kufanya mazoezi, na kupata usingizi wa kutosha yanaweza kusaidia kupunguza wasiwasi.

Njia za Kuzuia Wasiwasi

Unaweza kuchukua hatua kadhaa za kujikinga na wasiwasi au kupunguza kiwango chake ikiwa una wasiwasi wa kawaida:

• Mazoezi ya mara kwa mara: Mazoezi husaidia kupunguza wasiwasi na kuboresha afya ya akili na mwili.
• Kutafuta msaada wa kisaikolojia: Kufanya kazi na mtaalamu wa afya ya akili unaweza kusaidia kujifunza jinsi ya kudhibiti wasiwasi.
• Kujitunza mwenyewe: Kuweka muda wa kupumzika, kulala vya kutosha, na kufurahia shughuli za burudani husaidia kudhibiti wasiwasi.
• Kupunguza matumizi ya vinywaji vyenye kafeini: Kafeini inaweza kuongeza wasiwasi, hivyo ni muhimu kupunguza au kuepuka matumizi yake.
• Kutafuta usaidizi wa kijamii: Kuzungumza na marafiki au familia kuhusu matatizo ya wasiwasi kunaweza kutoa faraja.

Ushauri wangu

Tatizo hili la Wasiwasi limekuwa kubwa kwa hapa kwetu sasa hivi. Lakini nimegundua kuwa watu walio karibu na mafundisho ya dini zao na kutekeleza mafundisho hayo ni mara chache sana wao kupata hili Tatizo.

Hivyo nashauri watu mkijihisi hampo sawa kisaikolojia rudi kwanza kwenye kitabu cha dini yako, mwalimu wako au kiongozi wako wa dini anaweza kukuonyesha njia itakayo kusaidia zaidi.

Nakushukuru sana kwa kusoma makala hii natumai utakuwa umepata kitu.

Naitwa Doctor Abdul Sigma namba yangu ni 0747 531 853. Pia nina toa huduma ya tiba Mbadala au Tiba lishe lakini zilizotengenezwa kisasa kwa maana vipo vidonge, majani ya chai, kahawa na za unga.

Imani yangu ni kwamba kila ugonjwa unatibika.

Karibu Sana